Προσωπικά δεδομένα και Διαδίκτυο

Προσωπικά δεδομένα είναι όλες οι πληροφορίες που αναφέρονται σε ένα άτομο και μπορούν άμεσα ή έμμεσα να οδηγήσουν στην αναγνώρισή του. Για παράδειγμα, το όνομά μας, η διεύθυνσή μας, ο αριθμός του τηλεφώνου μας, οι προτιμήσεις μας (π.χ. κατά τις αγορές μας σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα), το προφίλ μας στο Facebook,  η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι κωδικοί πρόσβασης, οι φωτογραφίες μας ή βίντεο που «τραβάμε» με τους φίλους μας, είναι κάποια ενδεικτικά παραδείγματα αναφορικά με το τι θεωρείται προσωπικό δεδομένο στην καθημερινή μας ζωή.

Τα τελευταία χρόνια, με τη διαρκή εξέλιξη του Διαδικτύου, την ευρεία χρήση και αποδοχή του από όλες σχεδόν τις πληθυσμιακές ομάδες και τις νέες υπηρεσίες που παρέχει, η ανάγκη προστασίας των προσωπικών μας δεδομένων επιτείνεται σημαντικά. Η επεξεργασία των προσωπικών μας δεδομένων στο Διαδίκτυο είναι πλέον συνεχής και, ουσιαστικά, αναπόφευκτη: για παράδειγμα, όταν κανείς «σερφάρει» στο Διαδίκτυο από τον υπολογιστή του, ο πάροχος υπηρεσιών δικτύου έχει αναθέσει στον υπολογιστή αυτόν έναν αριθμό που ονομάζεται διεύθυνση πρωτοκόλλου διαδικτύου (διεύθυνση ΙΡ), ο οποίος είναι απαραίτητος για την πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Παρόλο που ο αριθμός αυτός ενδεχομένως μεταβάλλεται συχνά ή παρά το γεγονός ότι ο εν λόγω υπολογιστής μπορεί να χρησιμοποιείται από πολλά άτομα (π.χ. από όλα τα μέλη της οικογένειας), εν τούτοις θεωρείται και αυτός προσωπικό δεδομένο ακριβώς γιατί μπορεί, έστω υπό προϋποθέσεις ή/και σε συνδυασμό με άλλες πληροφορίες, να ταυτοποιήσει το χρήστη του υπολογιστή κάποια δεδομένη χρονική στιγμή.

Πότε και πώς καταγράφονται τα προσωπικά δεδομένα μας στο Internet

Σχεδόν οποιαδήποτε καθημερινή δραστηριότητα στο Διαδίκτυο συνεπάγεται επεξεργασία των προσωπικών μας δεδομένων:

α) Όταν διαβάζουμε το e-mail μας, ο πάροχος ηλεκτρονικών επικοινωνιών καταγράφει την ώρα εισόδου στο λογαριασμό μας, τον αποστολέα του μηνύματός μας και την ώρα αποστολής αυτού. Επίσης, τηρεί (ακόμη και αν δεν επιτρέπεται να τα διαβάζει) τα e-mail μας.

β) Όταν σερφάρουμε στο Διαδίκτυο, το πρόγραμμα πλοήγησης (browser) καταγράφει τις σελίδες που επισκεπτόμαστε. Κάποιες σελίδες εγκαθιστούν στον υπολογιστή μας μικρά αρχεία (cookies) ώστε να μπορούν να μας αναγνωρίζουν όταν θα τις επισκεφτούμε εκ νέου. Για παράδειγμα, «κλικάροντας» σε μια διαφήμιση, η διαφημιστική εταιρεία μπορεί να καταγράφει τις προτιμήσεις μας μέσω των αρχείων αυτών, ώστε να μπορεί να μας στέλνει προσφορές στο μέλλον για αντίστοιχα προϊόντα που κρίνει ότι θα μας ενδιαφέρουν.

γ) Όταν αναζητούμε πληροφορίες μέσω μιας μηχανής αναζήτησης καταγράφονται όλες οι αναζητήσεις που πραγματοποιούμε, μαζί με τη χρονική στιγμή της κάθε αναζήτησης αλλά και τη διεύθυνση πρωτοκόλλου διαδικτύου (ΙΡ) με την οποία ο υπολογιστής μας συνδέεται στο Διαδίκτυο.

δ) Όταν συμπληρώνουμε φόρμες με προσωπικά μας στοιχεία για την παροχή μιας υπηρεσίας στο Internet (π.χ. για να δηλώσουμε συμμετοχή σε έναν διαγωνισμό).

ε) «Ανεβάζοντας» οποιαδήποτε πληροφορία που μας αφορά σε μια υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, ουσιαστικά δημοσιεύουμε προσωπικά μας δεδομένα στο Διαδίκτυο. Τα δεδομένα αυτά είναι διαθέσιμα στους «φίλους» μας στο Facebook, στους «φίλους» των «φίλων» μας, ενώ ορισμένα είναι διαθέσιμα σε όλους τους χρήστες του Facebook. Εάν, επίσης, ανεβάσουμε πληροφορίες ή φωτογραφίες άλλων, τότε δημοσιεύουμε προσωπικά δεδομένα των ατόμων αυτών στο Διαδίκτυο.

Αυτό που πιθανώς δεν συνειδητοποιούμε πάντα είναι ότι, αν προσωπικά μας δεδομένα πέσουν σε λάθος χέρια, ενδεχομένως να βρεθούμε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση στο μέλλον. Ιδιαίτερα στο Internet, δεν μπορούμε να προβλέψουμε ή να φανταστούμε πώς και πότε θα χρησιμοποιηθούν τα προσωπικά μας δεδομένα. Για παράδειγμα, στο μέλλον, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι πιθανοί εργοδότες θα αναζητήσουν πληροφορίες για εμάς στο Διαδίκτυο. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε πως, ό,τι δημοσιεύουμε στο Διαδίκτυο είναι πολύ δύσκολο να διαγραφεί πλήρως: «τα γραπτά μένουν» και είναι δυνατόν να δημοσιεύονται και σε ιστοσελίδες που δεν έχουμε ποτέ φανταστεί. Επίσης, κάποιος που γνωρίζει πολλά από τα προσωπικά μας δεδομένα μπορεί, αν είναι κακόβουλος, να επιχειρήσει ακόμα και υποκλοπή της ταυτότητάς μας (υποδυόμενος στο Διαδίκτυο εμάς) με σκοπό να εξαπατήσει εμάς ή τους φίλους μας με αποτέλεσμα να μας βλάψει. Δυστυχώς, τέτοια περιστατικά είναι πλέον πολύ συνήθη.

Γι' αυτό λοιπόν ΣΚΕΦΤΕΙΤΕ πριν δημοσιοποιήσετε προσωπικές σας πληροφορίες στο Internet.

12χρονα παιδιά εξαρτημένα από το Internet

Ένας στους πέντε (21%) θαμώνες των Internet καφέ είναι εξαρτημένος από το διαδίκτυο.
Αυτό έδειξε πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε στην Αττική, ο καθηγητής Ποσοτικών Μεθόδων στη διοίκηση του ΤΕΙ Αθήνας κ. Χρήστος Φράγκος, και στην όποια συμμετείχαν 770 θαμώνες των Internet καφέ. Όπως αναφέρει η έρευνα, εξάρτηση από το Internet είναι η κατάσταση στην οποία ο χρήστης, λόγω της υπερβολικής και ανεξέλεγκτης χρήσης του, εμφανίζει χαμηλή αυτοπεποίθηση, έχει ψυχαναγκαστική διάθεση, είναι ιδιαίτερα σιωπηλός, κλείνεται στον εαυτό του, είναι εριστικός με το περιβάλλον του και έχει χαμηλή επίδοση στις σπουδές του.
Η εξάρτηση από το Internet συνδέεται, σε πολλές περιπτώσεις, με άλλες, ιδιαίτερα επιβλαβείς εξαρτήσεις, όπως είναι η χρήση ναρκωτικών ουσιών και ο διαδικτυακός τζόγος. Έντονα ανησυχητικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι το πρόβλημα «χτυπά» μικρές ηλικίες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν 12χρονα παιδιά εξαρτημένα από το Internet. Συνολικά, το 84% των εξαρτημένων από το διαδίκτυο είναι από 12 έως 24 ετών!
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από την έρευνα, το 37,5% των εξαρτημένων χρηστών συχνάζει πάνω από 40 ώρες την εβδομάδα στα Internet καφέ. Οι περισσότεροι (το 85%) παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια ρόλων, «τσατάρουν», βολτάρουν σε ιστοσελίδες ή παίζουν τυχερά παιχνίδια. Επίσης, ο ένας στους τέσσερις των εξαρτημένων στο Διαδίκτυο παίρνει ναρκωτικές ουσίες.
Τα παιχνίδια ρόλων
Στο παιχνίδι ρόλων οι συμμετέχοντες αναλαμβάνουν τον ρόλο φανταστικών χαρακτήρων και μέσω συνεργασίας δημιουργούν ή παρακολουθούν ιστορίες, καθορίζοντας τις ενέργειες των χαρακτήρων τους. Με βάση την έρευνα, το 23% των εξαρτημένων «εξασκείται» στα παιχνίδια ρόλων για πάνω από 5 ώρες καθημερινά.
Ο ηλεκτρονικός τζόγος
Ως προς τον ηλεκτρονικό τζόγο, τα τυχερά παιχνίδια που παίζονται με κωδικούς που αγοράζονται (με πιστωτικές κάρτες των γονέων ή άλλων ή κάρτες των 10 μέχρι 500 ευρώ) είναι το casino, η ηλεκτρονική ρουλέτα, το black jack, το poker και το στοίχημα. Το 50% των πελατών των ίντερνετ καφέ έχει παίξει τουλάχιστον μία φορά τυχερά παιχνίδια online, ενώ 15% έως 20% παίζουν συστηματικά. Μάλιστα, υπάρχουν χρήστες που παίζουν τυχερά παιχνίδια έως και 9 ώρες κάθε ημέρα, ενώ συχνά ο χρήστης δηλώνει ψεύτικη ηλικία.
Η εξάρτηση από το Internet
«Η εξάρτηση από το Internet», επισημαίνει ο Κος Φράγκος, «αφορά την ψυχολογική κατάσταση, στην οποία το άτομο, θεωρεί ως αναγκαία την καθημερινή και πολύωρη χρήση του Διαδικτύου και είναι αδύνατη η διαβίωση χωρίς τον υπολογιστή. Δεν είναι κριτήριο εξάρτησης οι ώρες καθημερινής χρήσης, αλλά οι ψυχολογικές μεταβολές που συνοδεύουν τη χρήση του Διαδικτύου και φαίνονται στον χαρακτήρα του ατόμου (απόσυρση, άρνηση ότι έχει πρόβλημα, ανοχή).»
Σοβαρός κίνδυνος για τους χρήστες του Internet αναδεικνύεται ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός, οποίος ορίζεται ως η εκούσια και επαναλαμβανόμενη διενέργεια κακόβουλης πράξης μέσω της χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων. Σημαντικός επιπλέον είναι και ο κίνδυνος που αφορά τη διαδικτυακή παιδοφιλία και πορνογραφία.
Τα παραπάνω συμπεράσματα αποτελούν μέρος της έρευνας που διενεργήθηκε από το ΤΕΙ Αθήνας, για πρώτη φορά στη χώρα μας, από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2011, σε περιοχές της Αττικής όπως η Νέα Χαλκηδόνα, ο Κολωνός, το Μενίδι, τα Ανω Λιόσια, το Νέο Ηράκλειο, τα Κάτω Πατήσια, το Ιλιον, η Αγία Παρασκευή, τα Γλυκά Νερά και ο Γέρακας. Οι ερωτηθέντες ήταν θαμώνες των Internet καφέ, ηλικίας 18-20 ετών, με τυπική απόκλιση 1,2 χρόνια.